چکیده
زمینه. تنوع بینفردی در پاسخ به داروها همچنان یکی از چالشهای مهم نظامهای مراقبت سلامت است. اگرچه آزمایشهای بالینی مرسوم، اساس فرایندهای تأیید دارو را تشکیل میدهند، اما جمعیتهای مورد مطالعه محدود، شرایط کنترلشده و بازنمایی ناکافی برخی گروههای خاص بیماران، توانایی آنها را در پیشبینی کامل عملکرد دارو در دنیای واقعی کاهش میدهد. مدلسازی فارماکوکینتیک مبتنی بر فیزیولوژی (PBPK) بهعنوان رویکردی مکانیسممحور مطرح شده است که با ادغام دادههای فیزیولوژیک، زیستشناختی و مولکولی، امکان پیشبینی رفتار دارو در جمعیتهای مختلف و پشتیبانی از تصمیمگیری در مراقبت سلامت مبتنی بر پزشکی دقیق را فراهم کند.
روشکار. این مقاله بر اساس محتوای علمی ارایهشده توسط یک متخصص در حوزه مدلسازی PBPK تهیه شده و با تحلیل روایی شواهد بینالمللی منتشرشده و تجربیات نظارتی تکمیل شده است. در این خلاصه سیاستی، متون علمی مرتبط با کاربردهای PBPKدر پیشبینی تداخلات دارو-دارو، بهینهسازی دوز در جمعیتهای خاص، تصمیمگیری نظارتی، ایجاد جمعیتهای مجازی، دوزبندی دقیق مبتنی بر مدل و پزشکی شخصیسازیشده بررسی شد. همچنین، تجربیات نظارتی بینالمللی و ملاحظات اجرایی مرتبط با نظامهای مراقبت سلامت برای استخراج پیامدهای سیاستی مورد توجه قرار گرفت.
یافتهها. مدلسازی PBPK در مراحل مختلف چرخه عمر دارو، از جمله انتخاب دوز، پیشبینی تداخلات دارو-دارو، ارزیابی جمعیتهای خاص، پشتیبانی از تصمیمات مربوط به برچسبگذاری دارو و پیشبرد پزشکی طبقهبندیشده و شخصیسازیشده کاربرد گستردهای دارد. شواهد نوظهور نشان میدهد که ادغامPBPK با شواهد دنیای واقعی، مفاهیم دوقلوی مجازی و دادههای بیولوژیکی کمی میتواند قطعیت تصمیمگیری را بهبود بخشد، نتایج درمانی را بهینه کند، مطالعات بالینی غیرضروری را کاهش دهد و موجب افزایش ایمنی بیمار شود. تجربههای نظارتی نیز نشاندهنده نقش فزاینده PBPK بهعنوان چارچوبی برای پشتیبانی از تصمیمگیری در توسعه و ارزیابی دارو است.
نتیجهگیری. مدلسازی PBPK فراتر از یک روش پژوهشی صرف است و بهعنوان رویکردی امیدبخش برای پشتیبانی از تصمیمگیری در نظامهای مدرن مراقبتهای سلامت مطرح میشود. این رویکرد، از طریق کاهش عدم قطعیت، فراهمسازی امکان طراحی راهبردهای درمانی فردمحور و بهبود کارایی فرایندهای نظارتی، میتواند به گذار بهسوی پزشکی دقیق کمک کند. با این حال، اجرای پایدار آن مستلزم تقویت ظرفیت علمی، آمادگی نظارتی و توسعه زیرساختهای دادهای است.
پیامدهای عملی. ادغام مؤثر PBPK در نظامهای مراقبت سلامت میتواند از تصمیمات نظارتی مبتنی بر شواهد پشتیبانی کند، فرایندهای توسعه دارو را بهینه کند، انتخاب دوز را در جمعیتهای خاص بهبود بخشد و پذیرش رویکردهای پزشکی شخصیسازیشده را تسهیل کند. سیاستگذاران و سازمانهای نظارتی باید سرمایهگذاری هدفمند در آموزش، زیرساختها، چارچوبهای نظارتی و ادغام دادههای دنیای واقعی را در نظر بگیرند تا امکان اجرای گستردهتر رویکردهای مبتنی بر PBPK فراهم شود.