طراحی و روان­سنجی ابزار ارزشیابی رفتار حرفه­ای در دستیاران تخصصی دندان­پزشکی

چکیده

زمینه. با توجه به اهمیت اخلاق حرفه‌ای در دندان­پزشکی و کمبود ابزارهای استاندارد برای ارزشیابی رفتار حرفه‌ای دستیاران تخصصی، این مطالعه با هدف طراحی، اعتباریابی و ارزشیابی کارایی یک ابزار مشاهده‌ای (چک‌لیست) برای سنجش رفتار حرفه‌ای دستیاران تخصصی دندان­پزشکی طراحی شد.

روش‌کار. این مطالعه اکتشافی در دو مرحله انجام شد. در مرحله اول، با تشکیل کارگروه متخصصان و استفاده از بحث گروهی متمرکز، چک‌لیستی مشتمل بر ۵ حیطه و ۳۰ گویه رفتاری تدوین گردید. روایی صوری و محتوایی (CVR و CVI) و پایایی (آلفای کرونباخ و ضریب همبستگی درون‌طبقه‌ای) ابزار بررسی شد. در مرحله دوم، مقبولیت و کارایی ابزار از دیدگاه ۴۱ نفر از اعضای هیئت علمی و ۳۲ نفر از دستیاران تخصصی دندان­پزشکی دانشگاه علوم پزشکی تبریز، با استفاده از پرسشنامه‌ای مبتنی بر سطوح واکنش، یادگیری و رفتار مدل کرک‌پاتریک ارزشیابی گردید. داده‌ها با آمار توصیفی و نرم‌افزار SPSS نسخه ۲۶ تحلیل شد.

یافته‌ها. ابزار نهایی از روایی محتوایی قابل قبول (CVI=0.79) و پایایی عالی (آلفای کرونباخ ۹۱۹ /۰ و ICC=0.87) برخوردار بود. از دیدگاه ذی‌نفعان، ابزار در سطح واکنش مقبول (موافق/کاملاً موافق: اساتید 85/4 ٪، دستیاران 81/3 ٪)، در سطح یادگیری مؤثر در و حساس سازی ( اساتید 70.7 ٪، دستیاران 84%) ارزشیابی شد. در سطح رفتار، از دیدگاه اساتید، ابزار موجب افزایش التزام عملی دستیاران (75/6%) گردید و از دیدگاه دستیاران، به ترتیب 65/6 درصد و 71/9 درصد ان را در ارتقای رفتار حرفه ای و خلق ارزش های جدید موثر دانستند.

نتیجه‌گیری. چک‌لیست طراحی‌شده به­ عنوان ابزاری معتبر، پایا و مقبول برای ارزشیابی نظام‌مند رفتار حرفه‌ای دستیاران تخصصی دندان­پزشکی شناخته شد. همچنین، این چک‌لیست پتانسیل کاربرد هم به­عنوان ابزار اندازه‌گیری و هم به­ عنوان یک محرک آموزشی را دارد.

پیامدهای عملی. چک‌لیست طراحی‌شده در این مطالعه، به عنوان یک ابزار معتبر، پایا و مقبول، گامی رو به جلو در مسیر نظام‌مند کردن ارزشیابی رفتار حرفه‌ای در دوره‌های تخصصی دندانپزشکی ایران محسوب می‌شود. تلفیق این ابزار با نظام جامع ارزشیابی و ارایه بازخورد سازنده برای تحقق اثربخشی کامل پیشنهاد می‌گردد.